Globalna kontrola nad naszą żywnością

Opublikowany niedawno raport Komisji EAT-Lancet 2.0 oraz towarzyszące mu wystąpienie dyrektora generalnego Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), dr. Tedrosa Adhanoma Ghebreyesusa, zapowiadają globalną transformację systemów żywnościowych. Inicjatywa, według autorów, ma na celu zapewnienie zdrowej, zrównoważonej i sprawiedliwej diety na całym świecie.

Podczas prezentacji raportu Tedros podkreślił konieczność przeprowadzenia „inkluzywnej i sprawiedliwej transformacji systemów żywnościowych”. Według WHO oraz współpracującej komisji EAT-Lancet – wspieranej przez fundacje m.in. Billa Gatesa, Rockefellera i Bloomberga – potrzebne są globalne standardy żywieniowe oraz wspólne działania państw w zakresie regulacji produkcji i konsumpcji żywności.

Jednym z kluczowych elementów raportu jest propozycja operacyjnej definicji żywności ultraprzetworzonej. Ma ona stać się podstawą międzynarodowych przepisów dotyczących etykietowania, opodatkowania czy ograniczeń sprzedaży niektórych produktów. Raport sugeruje, że produkty uznane za ultraprzetworzone mogą być objęte ostrzeżeniami zdrowotnymi lub zakazami podobnymi do tych, które obowiązują w przypadku tytoniu.

Zalecenia obejmują również zmniejszenie spożycia mięsa, ryb, jaj i produktów mlecznych. Produkty pochodzenia zwierzęcego mają zostać częściowo zastąpione alternatywami, takimi jak białka roślinne, owady czy produkty laboratoryjne. WHO zapowiada współpracę z rządami w celu dostosowania lokalnych polityk do nowych wytycznych.

Równolegle z raportem, WHO pracuje nad trzema narzędziami regulacyjnymi: globalną definicją żywności ultraprzetworzonej, nowymi wytycznymi dotyczącymi spożycia produktów zwierzęcych oraz integracją polityki żywieniowej z politykami handlową, rolną i klimatyczną.

Zgodnie z założeniami, państwa, które dostosują swoje przepisy do zaleceń, zyskają łatwiejszy dostęp do rynków i subsydiów międzynarodowych. Nowa polityka ma być również powiązana z inicjatywą „Jedno Zdrowie” (One Health), łączącą kwestie zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska. W realizację programu zaangażowane są nie tylko organizacje międzynarodowe, ale także duże korporacje i fundacje. Wśród partnerów wymieniane są m.in. Nestlé, Unilever, Cargill oraz platformy takie jak Światowe Forum Ekonomiczne. Zdaniem WHO, partnerstwa te mają służyć wymianie wiedzy i wdrażaniu najlepszych praktyk.

Raport wskazuje również na rosnącą rolę narzędzi cyfrowych w monitorowaniu diety i stylu życia obywateli. W przyszłości możliwe jest wprowadzenie systemów śledzenia emisji CO₂ powiązanych z konsumpcją żywności oraz identyfikatorów umożliwiających kontrolę nad przestrzeganiem zaleceń żywieniowych.

Inicjatywa EAT-Lancet i WHO ma na celu odgórne stworzenie globalnych ram zarządzania systemami żywnościowymi w kontekście zdrowia publicznego i zmian klimatycznych, bez pytania oczywiście zwykłych ludzi o zdanie. Choć według twórców raportu ma ona służyć ochronie zdrowia i planety, krytycy zwracają uwagę na możliwe konsekwencje centralizacji decyzji żywieniowych i ograniczenia swobody wyboru konsumentów.

Autorstwo: Aurelia
Ilustracja: WolneMedia.net (CC0)
Na podstawie: TheLancet.com
Źródło: WolneMedia.net