Zaawansowane wykorzystanie konstytucji

https://www.youtube.com/watch?v=VQkKhq_RJsM

Inicjatywa powołania przez prezydenta Karola Nawrockiego Rady do spraw nowej konstytucji pojawiła się w momencie, który z punktu widzenia czysto ustrojowego trudno uznać za sprzyjający realnym zmianom.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku została skonstruowana tak, aby jej modyfikacja wymagała bardzo szerokiego konsensusu politycznego — większości dwóch trzecich głosów w Sejmie oraz zgody Senatu. W obecnym układzie sił, przy trwałym konflikcie między ośrodkami władzy i braku jakichkolwiek sygnałów o gotowości do współpracy, osiągnięcie takiej większości jest skrajnie mało prawdopodobne. Choć realna zmiana ustawy zasadniczej pozostaje poza zasięgiem, sama dyskusja o niej już nie — i może być wykorzystywana w sposób świadomy i strategiczny.

Świadomy, ponieważ projekt nowej konstytucji pozwala przede wszystkim zdefiniować własną narrację o państwie. W wystąpieniach prezydenckich regularnie pojawia się wątek „niedostosowania” obecnych rozwiązań do współczesnych realiów oraz potrzeby wzmocnienia centrum decyzyjnego. To nie jest przypadkowy kierunek — to sposób na ustawienie osi sporu politycznego wokół pytania: czy państwo działa wystarczająco sprawnie, czy wymaga głębokiej przebudowy. Taka rama debaty z natury sprzyja temu, kto ją inicjuje.
Rada konstytucyjna pełni w tym układzie funkcję zaplecza eksperckiego, ale także narzędzia komunikacyjnego. Jej skład, konferencje, publikacje i wystąpienia tworzą ciągły strumień przekazu, który utrzymuje temat w obiegu publicznym. Nawet jeśli nie prowadzi to do konkretnego projektu legislacyjnego zdolnego przejść przez parlament, buduje wrażenie procesu — działania, planu, kierunku. W polityce samo wrażenie sprawczości bywa równie istotne jak realna sprawczość.

Jednocześnie umożliwiają selektywne interpretowanie problemów systemowych. Konflikty kompetencyjne między organami państwa, które rzeczywiście istnieją, mogą być przedstawiane jako dowód na konieczność głębokiej reformy, nawet jeśli ich rozwiązanie niekoniecznie wymaga zmiany konstytucji. To pozwala utrzymywać temat w debacie, budować własną narrację o państwie, wzmacniać wizerunek przywództwa i przygotowywać grunt pod przyszłe starcie wyborcze. Jednocześnie realna zdolność do doprowadzenia do uchwalenia nowej konstytucji pozostaje — w obecnych warunkach jak i przyszłych (niezależnie od wyniku wyborów parlamentarnych) — znikoma.

Strategiczny, ponieważ w kontekście przyszłej kampanii prezydenckiej — pozwala budować wizerunek polityka nie tylko jako uczestnika bieżącego sporu, ale jako autora większego projektu ustrojowego. Bo chociaż funkcjonuje równolegle w dwóch wymiarach, z czego w wymiarze prawnym jej potencjał jest ograniczony niemal do zera przez brak większości konstytucyjnej; to istnieje druga natura projektu która wychodzi teraz na pierwszy plan. Moment zakończenia prac — publikacja założeń, przedstawienie „gotowego” projektu, podsumowanie konsultacji — może zostać zsynchronizowany z początkiem kampanii prezydenckiej. Wtedy wielomiesięczny proces ekspercki przekształca się w polityczny kapitał: gotowy produkt, który można pokazać wyborcom jako dowód działania, wizji i konsekwencji. Nie jest to już abstrakcyjna debata, ale coś, co można opisać jako „plan dla państwa”.

Taka synchronizacja ma konkretne konsekwencje komunikacyjne. Po pierwsze, pozwala przejść z języka analizy do języka decyzji: zamiast mówić „pracujemy nad zmianą”, można powiedzieć „mamy gotowy projekt”. Po drugie, umożliwia personalizację całego procesu — wieloetapowa praca rady zostaje symbolicznie przypisana jednemu ośrodkowi politycznemu jako inicjatorowi i gwarantowi. Po trzecie, daje wyraźny kontrast wobec przeciwników: jedni „proponują zmianę systemu”, drudzy „bronią status quo”.

Istotne jest, że w tym modelu sama niemożność przeprowadzenia zmiany konstytucji nie osłabia przekazu, a wręcz może go wzmacniać. Brak większości można przedstawić jako dowód blokady politycznej, a projekt jako coś, co „czeka na realizację”. W ten sposób ciężar odpowiedzialności za brak efektu przesuwa się z inicjatora na system lub przeciwników politycznych, a sam projekt pozostaje nienaruszony jako idea. W efekcie powstaje konstrukcja, w której komisji przygotowania nowej konstytucji jest tak naprawdę praca nad przygotowaniem gruntu pod kampanię — nie w sensie formalnym, lecz funkcjonalnym. Przez cały okres prac budowana jest narracja, definiowane są problemy, wskazywane kierunki zmian. Kiedy nadchodzi moment wyborczy, ta narracja nie musi być tworzona od nowa — jest już gotowa, przetestowana i osadzona w debacie publicznej. To właśnie jest istota tej drugiej natury: projekt konstytucyjny nie kończy się w momencie, w którym powinien przejść do fazy legislacyjnej — bo ta faza jest zablokowana. Zamiast tego kończy się w momencie, w którym osiąga maksymalną użyteczność polityczną czyli momentem kampanii prezydenckiej.

Autorstwo: Flipper
Źródło: WolneMedia.net