Świat po agresji USA na Wenezuelę

 

                                             

                                                                    https://www.youtube.com/watch?v=PfC37_aEins 

Artykuł powstał z wykorzystaniem autorskiej perspektywy analitycznej w interpretacji doniesień agencji informacyjnych. 

Atak USA na Wenezuelę może zostać przez wielu komentatorów zlekceważony jako „kolejny przykład amerykańskich interwencji”. Panama, Kuwejt, Irak, Syria — lista jest długa i dobrze znana. To prawda. Ale kluczowe pytanie brzmi inaczej: czy świat, w którym miały miejsce te interwencje, jest tym samym światem, w którym żyjemy dzisiaj? Moja odpowiedź brzmi: nie. I to właśnie tłumaczy, dlaczego reakcje — zwłaszcza reakcja Chin — wyglądają inaczej, niż wielu się spodziewało.

Dawniej też uderzano, ale system był inny

W latach 90. i na początku XXI wieku świat był praktycznie jednobiegunowy. Po rozpadzie ZSRR Stany Zjednoczone nie miały realnej przeciwwagi. Informacja płynęła w dużej mierze jednokierunkowo, dolar był niepodważalny, a interwencje — nawet brutalne — można było „opakować” w narrację o porządku międzynarodowym. Nawet wojna w Iraku w 2003 roku, oparta na kłamstwach, została przez system „wchłonięta”. Były oburzenie, były protesty, ale reguły — przynajmniej pozornie — nadal istniały. Najważniejsze: skutki decyzji można było odsunąć w czasie i przestrzeni. Dziś już się nie da.

Co naprawdę się zmieniło?

Nie tylko Stany Zjednoczone się zmieniły. Zmienił się cały układ świata. Nie ma już jednego centrum. Pojawiły się nowe bieguny siły, inne ośrodki informacji, inne interesy. Globalne Południe przestało być tłem, a informacja przestała podlegać jednej narracji. To oznacza jedno: każda jednostronna decyzja rozchodzi się dziś po całym systemie. I właśnie tutaj pojawia się reakcja Chin.

Reakcja Chin – cisza głośniejsza niż krzyk

Reakcja Pekinu na atak USA na Wenezuelę jest uderzająco powściągliwa. Nie było gróźb, emocjonalnych deklaracji, ani demonstracji siły. Pojawiły się natomiast dobrze znane, wręcz rutynowe formuły: sprzeciw wobec użycia siły, apel o poszanowanie suwerenności, odwołanie do Karty Narodów Zjednoczonych. Dla części odbiorców może to wyglądać na reakcję „słabą” albo zachowawczą. W rzeczywistości jest dokładnie odwrotnie. Chiny nie reagują dziś impulsywnie, ponieważ nie muszą. Ta powściągliwość to komunikat: „Zauważyliśmy. Zapisaliśmy. Ten precedens wchodzi do bilansu świata”.

Nie chodzi o obronę Wenezueli jako sojusznika. Chodzi o obronę zasady, bez której system przestaje być przewidywalny. Gdyby Pekin odpowiedział ostro i emocjonalnie, sam wszedłby w logikę eskalacji, którą krytykuje. To zachowanie przypomina reakcję organizmu, który nie krzyczy przy pierwszym bólu, lecz uruchamia mechanizmy obronne głębiej i długofalowo. I to jest nowość w porównaniu z dawnymi interwencjami USA: świat już nie reaguje nerwowo — on rejestruje i kumuluje skutki.

Europa – obszar skutków, nie decyzji

Dla Unii Europejskiej sytuacja ta jest szczególnie niewygodna. Z jednej strony deklaratywne przywiązanie do prawa międzynarodowego, z drugiej — brak realnego wpływu na decyzje kluczowego sojusznika. Efekt jest przewidywalny: osłabienie zaufania do reguł, wzrost kosztów energii, presja na zbrojenia, polityczna bezradność przykrywana językiem wartości. Europa nie prowadzi dziś gry. Europa absorbuje skutki cudzych ruchów.

Rosja – potwierdzenie logiki siły

Dla Rosji takie wydarzenia są potwierdzeniem tezy, że świat wraca do reguły: kto silniejszy, ten decyduje. To wzmacnia myślenie blokowe i osłabia sens kompromisu. Nie dlatego, że Rosja „lubi chaos”, lecz dlatego, że system bez reguł wymusza grę siłową.

Polska – najbliżej skutków

Polska znajduje się w szczególnie trudnym położeniu. Jesteśmy bliżej skutków niż decyzji, zależni od sojuszy, a jednocześnie pozbawieni realnej sprawczości strategicznej. Największym zagrożeniem nie jest dziś sama wojna, lecz automatyzm: automatyczne popieranie cudzych działań, automatyczne przyjmowanie cudzych narracji, automatyczne ponoszenie kosztów. W świecie, w którym decyzje zapadają daleko, a skutki są lokalne, taki automatyzm zawsze kończy się napięciem społecznym i poczuciem braku kontroli.

Atak USA na Wenezuelę jest atakiem na fundamenty ONZ

Atak USA na Wenezuelę nie jest przełomem dlatego, że był wyjątkowo brutalny. Jest przełomem, bo system nie jest już w stanie takich działań „wchłaniać” jak dawniej. Świat stał się bardziej połączony, mniej odporny na iluzje i bardziej wrażliwy na brak odpowiedzialności. Nie da się już oddzielić decyzji od skutków. I właśnie dlatego dziś jest inaczej niż w Panamie, Iraku czy Kuwejcie. Świat nie zmienił się dlatego, że USA uderzyły kolejny raz, lecz dlatego, że coraz mniej państw wierzy, iż takie uderzenia można jeszcze traktować jako „normalne”.

I pojawia się jeszcze jedno zasadnicze pytanie, którego nie da się już zbyć milczeniem: czy w tej sytuacji Stany Zjednoczone tylko zbombardowały Wenezuelę — czy raczej zbombardowały sens istnienia ONZ, międzynarodowych trybunałów sprawiedliwości i całego porządku instytucjonalnego, który miał sprawić, że prawo zastąpi siłę?

Skoro decyzja o użyciu przemocy zapadła poza tymi strukturami, bez ich zgody i z pominięciem ich autorytetu, to jaki sygnał wysłano światu? Że instytucje obowiązują tylko wtedy, gdy są wygodne? Że prawo jest dekoracją, a nie ramą?

Jeśli tak, to konsekwencje tej decyzji nie kończą się w Caracas. Uderzają w fundament globalnego ładu, w którym państwa miały rozwiązywać spory przy stole, a nie przy użyciu rakiet. I właśnie dlatego reakcja świata była tak powściągliwa — bo nie był to tylko atak na jedno państwo, lecz na sens reguł, które miały obowiązywać wszystkich.

Autorstwo: Zbigniew Jacniacki
Źródło: WolneMedia.net